Symfonie nr. 1 in C op. 21

Beethoven_Christian_Hornemann_1803         <—   1. Adagio Allegro con brio                                                                   2. Andante cantabile con moto                                                         3. Menuet – (Allegro molto e vivace)                                              4. Finale: Adagio – Allegro molto e                                                 vivace

De ontwerpen voor de Symfonie in C, waarmee Beethovens gevecht begon om de Mozart-Haydntraditie in symfonische vorm te handhaven, gaan terug tot 1791, het jaar van Mozart’s dood. Het duurde echter nog tot de 1799/1800 voordat het werk zijn voltooing in 1800 in Wenen uitbundig bejubeld werd, op aan Baron van Swieten.

I

Vanaf de eerste noot van het openingsdeel horen we typische Beethoven- ofschoon de dominante zevende in F als een schok over moet zijn gekomen, bij de toehoorders in die tijd. Maar Beethoven toont zijn klassieke opvoeding tijdens de langzame introductie. Een samengetrokken 32e- figuur leidt ons naar het hoofdthema, waarin het tweede motief zich in de introductie-dissonant vermengt met de drieklank in C. Dit krachtige thema komt meerdere malen naar voren en herinnert aan Mozart’s hoofdthema uit de Jupiter-Symfonie. Het tweede thema is in de dominante G-toonaard geschreven en wordt door fluit en hobo gespeeld. Daarna volgt een verandering naar mineur, waarin de celli en blaasinstrumenten het thema vervolgen, nu pianissimo. De ontwikkeling wordt op kunstzinnige wijze in het hoofdthema verwerkt.

II

Het tweede deel, waar de pauken  en de delicate verfijning van fluit en viool verstoren, bezit een betoverende lichtheid en toonschoonheid.  Het drieklank-motief , dat in het eerste deel reeds overheersend was, handhaaft zich ook hier. Beethovens fantasie in het variëren lijkt onuitputtelijk en zijn schitterende instrumentatie is magnifiek.

III

In het derde deel handhaaft de componist  de traditionele “Menuet”- aanduiding doch in feite is het een onvervalst Beethoven-scherzo wat men hier hoort. Het thema wordt met vederachtige lichtheid opgebouwd, de stemmingen wisselen abrupt, alles stormt en dringt op een doel af, dat voor korte tijd door enkele frappante blazers-akkoorden buiten bereik blijft.

IV

De finale begint vol fantasie met steeds weer terugkerende  toonladders. Na verschillende crescendo’s neemt het thema dit over; weer hoort men het drieklank karakter, ditmaal speciaal door de hoorns, trompetten en hobo’s geaccentueerd. Het tweede thema dat ons herinnert aan de symfonische taal van Mozart en Haydn bezit een gracieuze bekoorlijkheid. Maar ook hier kan men onmiskenbaar de componist ontdekken die eens de “Pastorale” zou schrijven. Na de uitgebreide ontwikkeling wordt het deel met een bruisende, door feestelijke fanfares aangekondigde, Finale bekroond.

Bron: Lp – Stereo – 5 C 053-00476 – en op. 93 – Select Serie EMI    

Muziekvoorbeelden

A

Symf 1a

B

Symf 1

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s